ફોજદારી

ચેક રિટર્ન નોટિસ નમૂનો — NI Act કલમ 138

છેલ્લે ચકાસ્યું: Read in English

ટૂંકો જવાબ

ચેક રિટર્ન નોટિસ એ નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ એક્ટ, 1881 ની કલમ 138(b) હેઠળ ફરજિયાત માગણી નોટિસ છે. બેંકનો રિટર્ન મેમો મળ્યાના 30 દિવસમાં ચેક આપનારને ચેકની રકમની માગણી કરતી નોટિસ મોકલવી પડે. નોટિસ મળ્યાના 15 દિવસમાં રકમ ન ચૂકવે તો ત્યાર પછીના એક મહિનામાં ફરિયાદ કરી શકાય.

મુખ્ય મુદ્દા

કલમનેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ એક્ટ, 1881 ની કલમ 138
નોટિસ મોકલવાની મુદતબેંક રિટર્ન મેમો મળ્યાના 30 દિવસમાં
રકમ ચૂકવવાની મુદતનોટિસ મળ્યાના 15 દિવસ
ફરિયાદની મુદત15 દિવસ પૂરા થયા પછી એક મહિનામાં (કલમ 142(1)(b))
કોર્ટજ્યાં ચેક ભરનાર (payee) ની બેંક શાખા હોય તે વિસ્તારના મેજિસ્ટ્રેટ (કલમ 142(2))
સજાબે વર્ષ સુધીની કેદ, અથવા ચેકની રકમના બમણા સુધીનો દંડ, અથવા બંને

આ નમૂનો ક્યારે વાપરવો

  • લેણી રકમ પેટે મળેલ ચેક "અપૂરતું ભંડોળ", "પેમેન્ટ સ્ટોપ" કે "ખાતું બંધ" જેવા કારણે પરત આવ્યો હોય.
  • કલમ 138 હેઠળ ફોજદારી ફરિયાદ કરવાનો હક્ક જાળવી રાખવો હોય.

તૈયાર રાખવાના દસ્તાવેજો

  • મૂળ પરત આવેલ ચેક
  • બેંકનો રિટર્ન મેમો (પરત આવવાના કારણ સાથે)
  • લેણાનો પુરાવો — બિલ, ઉધાર કરાર કે ખાતાવહી
  • ચેક આપનારનું સાચું સરનામું (કંપની હોય તો રજીસ્ટર્ડ ઓફિસ અને ડિરેક્ટરો)

દસ્તાવેજનું માળખું

  1. 1મથાળું. વકીલનું લેટરહેડ, તારીખ અને રજીસ્ટર્ડ પોસ્ટ એ.ડી. / સ્પીડ પોસ્ટ.
  2. 2વિષય. "નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ એક્ટ, 1881 ની કલમ 138 હેઠળ નોટિસ".
  3. 3લેણું. કયા લેણા પેટે ચેક આપવામાં આવ્યો.
  4. 4ચેકની વિગત. ચેક નંબર, તારીખ, રકમ, બેંક અને શાખા.
  5. 5ચેક પરત. રજૂ કર્યાની તારીખ, રિટર્ન મેમોની તારીખ અને કારણ.
  6. 6માગણી. નોટિસ મળ્યાના 15 દિવસમાં ચેકની રકમ ચૂકવવા માગણી.

નમૂનો

[વકીલનું નામ]
એડવોકેટ · [સરનામું] · [ફોન]

તારીખ: [તારીખ]
રજીસ્ટર્ડ પોસ્ટ એ.ડી. / સ્પીડ પોસ્ટ દ્વારા

પ્રતિ,
[ચેક આપનારનું નામ]
[સરનામું]

વિષય: નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ એક્ટ, 1881 ની કલમ 138 હેઠળ નોટિસ — ચેક નં. [નંબર], રકમ ₹[રકમ] પરત થવા બાબત

મહાશય,

મારા અસીલ [અસીલનું નામ], રહે. [સરનામું] ની સૂચના અને તેમના વતી આપને આ નોટિસ આપવામાં આવે છે કે,

1. તારીખ [તારીખ] ના [ઉધાર / માલની ખરીદી / સેવા] પેટે આપની કાયદેસર લેણી રકમ ₹[રકમ] ની ચુકવણી માટે આપે મારા અસીલના નામનો [બેંક], [શાખા] નો ચેક નં. [નંબર], તારીખ [તારીખ], રકમ ₹[રકમ] આપેલ હતો.

2. મારા અસીલે ઉપરોક્ત ચેક તારીખ [તારીખ] ના રોજ [બેંક], [શાખા] મારફતે રજૂ કરતાં તે "[કારણ]" ના શેરા સાથે તારીખ [તારીખ] ના રિટર્ન મેમોથી પરત આવેલ છે, જે મારા અસીલને તારીખ [તારીખ] ના રોજ મળેલ છે.

3. આથી આ નોટિસ મળ્યાના 15 (પંદર) દિવસમાં ઉપરોક્ત ચેકની રકમ ₹[રકમ] મારા અસીલને ચૂકવી આપવા જણાવવામાં આવે છે.

4. જો આપ ઉપરોક્ત સમયમાં રકમ ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જશો તો મારા અસીલ આપની સામે નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ એક્ટ, 1881 ની કલમ 138 તથા 142 હેઠળ ફોજદારી ફરિયાદ દાખલ કરશે, જેના ખર્ચ તથા પરિણામો માટે આપ જવાબદાર રહેશો.

[વકીલનું નામ]
[અસીલનું નામ] ના વકીલ

ડ્રાફ્ટિંગ માટે સૂચનો

  • 30 દિવસ રિટર્ન મેમો મળ્યાની તારીખથી ગણવા, અને નોટિસ મોકલતાં જ 15 દિવસ તથા એક મહિનાની તારીખો નોંધી રાખવી.
  • ચેકની રકમ સ્પષ્ટ માગવી; વ્યાજ કે ખર્ચ માગવો હોય તો અલગથી લખવો.
  • સાચા સરનામે રજીસ્ટર્ડ પોસ્ટથી મોકલેલ નોટિસ "લેવાની ના" કે "અનક્લેઇમ્ડ" થઈને પરત આવે તો પણ સામાન્ય રીતે બજાવેલી ગણાય છે.

મહત્વના ચુકાદા

  • C.C. Alavi Haji v. Palapetty Muhammed, (2007) 6 SCC 555 — નોટિસની બજવણી માની લેવાય; સમન્સ મળ્યાના 15 દિવસમાં રકમ ચૂકવી શકાય.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

કલમ 138 શું છે?

નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ એક્ટ, 1881 ની કલમ 138 મુજબ લેણી રકમ કે જવાબદારી પેટે આપેલ ચેક ખાતામાં અપૂરતા ભંડોળને કારણે (કે બેંક સાથે નક્કી થયેલ મર્યાદા કરતાં વધુ રકમનો હોવાથી) પરત આવે, અને માગણી નોટિસ મળ્યાના 15 દિવસમાં રકમ ન ચૂકવાય, તો ચેક આપનારે ગુનો કર્યો ગણાય. આ ગુના માટે બે વર્ષ સુધીની કેદ, ચેકની રકમના બમણા સુધીનો દંડ, અથવા બંને થઈ શકે છે.

ચેક રિટર્ન નોટિસ કેટલા દિવસમાં મોકલવી?

બેંકનો રિટર્ન મેમો મળ્યાના 30 દિવસમાં. ચેક આપનારને નોટિસ મળ્યા પછી રકમ ચૂકવવા 15 દિવસ મળે, અને તે પૂરા થયા પછી એક મહિનામાં ફરિયાદ કરવી પડે.

ચેક રિટર્નનો કેસ કઈ કોર્ટમાં થાય?

જ્યાં ચેક ભરનારની બેંક શાખા (જ્યાં ચેક વસૂલાત માટે રજૂ થયો) આવેલી હોય તે વિસ્તારના મેજિસ્ટ્રેટની કોર્ટમાં (કલમ 142(2)).

શું કોર્ટ વચગાળાનું વળતર અપાવી શકે?

હા. કલમ 143A હેઠળ કેસ ચાલુ હોય ત્યારે કોર્ટ ચેકની રકમના 20% સુધી વચગાળાનું વળતર ચૂકવવા હુકમ કરી શકે.

શું ચેક રિટર્નના કેસમાં સમાધાન થઈ શકે?

હા. NI Act હેઠળના ગુના સમાધાનપાત્ર છે (કલમ 147), તેથી કોઈ પણ તબક્કે સમાધાન થઈ શકે.

Vakilis વિશે

Vakilis વકીલોને કેવી રીતે મદદ કરે છે

Vakilis ભારતના વકીલો માટેની AI કાનૂની ડ્રાફ્ટિંગ અને કેસ મેનેજમેન્ટ એપ છે. તે કેસની હકીકત પરથી કોર્ટ માટે તૈયાર પહેલો મુસદ્દો બનાવે છે અને દરેક કેસ, મુદત અને દસ્તાવેજ એક જ જગ્યાએ રાખે છે — જેથી ટાઇપિંગ અને મુદતો યાદ રાખવામાં ઓછો અને દલીલો પર વધુ સમય આપી શકો.

  • 50+ નમૂનામાં AI ડ્રાફ્ટિંગજામીન, આગોતરા જામીન, ક્વોશિંગ, દાવો, લેખિત જવાબ, નોટિસ અને વધુ — તમારી હકીકત પરથી કોર્ટનું મથાળું, કારણો અને પ્રાર્થના સાથે મુસદ્દો, Word કે PDF માં ડાઉનલોડ.
  • BNS / BNSS મુજબગુનાની તારીખ ચકાસીને નવા ફોજદારી કાયદાની કલમો લખે છે, અને જૂના ગુના માટે IPC અને CrPC ની કલમો રાખે છે.
  • ગુજરાતી અને અંગ્રેજીમુસદ્દાની ભાષા પસંદ કરો, અને હકીકત ટાઇપ કરવાને બદલે ગુજરાતી, હિન્દી કે અંગ્રેજીમાં બોલીને લખાવો.
  • કેસ ડાયરી અને મુદત રિમાઇન્ડરદરેક કેસ, અસીલ અને આગામી મુદત એક જ જગ્યાએ, અને દરેક મુદતના આગલા દિવસે ઈમેલ રિમાઇન્ડર.
  • દસ્તાવેજો માટે AIહુકમ, FIR અને કરાર અપલોડ કરી સારાંશ મેળવો, અને ફકરાના સંદર્ભ સાથે પ્રશ્નોના જવાબ મેળવો.
  • આખી ચેમ્બર માટે એક વર્કસ્પેસજુનિયર અને સ્ટાફને રોલ મુજબ ઍક્સેસ સાથે ઉમેરો. તમારી ફાઇલો ભારતમાંના સર્વર પર રહે છે.

કિંમત: સોલો ₹199/મહિને અથવા ₹1,999/વર્ષ · ચેમ્બર (10 સભ્યો સુધી) ₹999/મહિને · 14 દિવસ મફત ટ્રાયલ, ક્રેડિટ કાર્ડ વગર

કાયદાનું સત્તાવાર લખાણ

આ નમૂનો વકીલો માટે શરૂઆતનો મુસદ્દો છે, કાનૂની સલાહ નથી. દાખલ કરતાં પહેલાં હકીકત, તાજેતરના કાયદા અને કોર્ટની પ્રથા મુજબ ફેરફાર કરવો.